Przejdź do treści

Tekst naukowy i popularnonaukowy

Język polski · poziom podstawowy · Matura · aktualizacja 2026-10-27 · czeka na sprawdzenie przez redakcję

Najważniejsze w 30 sekund

  • 1Tekst naukowy: terminologia, definicje, przypisy, logiczny wywód, bezosobowość.
  • 2Popularnonaukowy: przekazuje wiedzę laikom, używa przykładów, porównań, prostszego języka.
  • 3Zadania sprawdzają rozumienie terminów, związków przyczynowych i struktury wywodu.
  • 4Odróżniaj hipotezę od faktu i wniosku.

Teksty naukowe czyta się wolno i uważnie.

Przykład. „Badacze przypuszczają, że ocieplenie klimatu przyspiesza migracje ptaków” — to hipoteza („przypuszczają”), nie pewnik.

Struktura wywodu. Zwykle: problem → teza → dowody → wnioski. Zaznacz słowa łączące: „zatem”, „w konsekwencji”, „natomiast”.

Ściąga

Definicja
X to Y, które…
Hipoteza
przypuszczenie do sprawdzenia
Związki logiczne
ponieważ, zatem, wskutek, w konsekwencji

Typowe błędy

  • Uznanie hipotezy za udowodniony fakt.
  • Pominięcie zastrzeżeń autora („prawdopodobnie”, „jak się wydaje”).
  • Mylenie przyczyny ze skutkiem.

Przykładowe zadanie

Przeczytaj zdanie.

Badacze przypuszczają, że ocieplenie klimatu przyspiesza wędrówki ptaków.

To zdanie przedstawia

  1. Ahipotezę
  2. Budowodniony fakt
  3. Copinię felietonisty
  4. Ddefinicję
Pokaż rozwiązanie

Odpowiedź A.

  1. Czasownik „przypuszczają” pokazuje, że badacze nie są pewni: to hipoteza do sprawdzenia.
  2. Udowodniony fakt byłby podany jako pewny („Badania wykazały, że…”).