Rodzaje i gatunki literackie
Język polski · Egzamin ósmoklasisty · aktualizacja 2026-10-27 · czeka na sprawdzenie przez redakcję
Najważniejsze w 30 sekund
- 1Trzy rodzaje literackie: epika (opowiadanie o zdarzeniach), liryka (wyrażanie uczuć), dramat (tekst do wystawienia na scenie).
- 2Gatunki epickie: m.in. powieść, opowiadanie, nowela, baśń, legenda, mit.
- 3Gatunki liryczne: m.in. hymn, oda, tren, sonet, fraszka.
- 4Gatunki dramatyczne: tragedia, komedia, dramat romantyczny.
Rodzaj literacki to najszersza grupa utworów, gatunek to jej odmiana.
Epika ma narratora, który opowiada o zdarzeniach. Liryka ma podmiot liryczny, który wyraża uczucia. Dramat składa się z dialogów i didaskaliów (wskazówek dla aktorów i reżysera).
Przykłady. „Opowieść wigilijna” to epika, „Zemsta” to dramat (komedia), a tren to gatunek liryczny.
Nowela to krótki utwór epicki z jednym wątkiem i wyrazistym punktem kulminacyjnym, często z motywem (przedmiotem) ważnym dla fabuły. Przykład: „Latarnik”.
Ściąga
- Epika
- narrator, fabuła, świat przedstawiony
- Liryka
- podmiot liryczny, uczucia, przeżycia
- Dramat
- dialogi, didaskalia, podział na akty i sceny
- Ballada
- gatunek synkretyczny: cechy epiki, liryki i dramatu
Typowe błędy
- Mylenie rodzaju (epika) z gatunkiem (powieść).
- Uznanie każdego wiersza za lirykę: ballada łączy cechy trzech rodzajów.
- Mylenie noweli z opowiadaniem: nowela ma zwartą akcję i wyraźny punkt kulminacyjny.
Przykładowe zadanie
Tekst przeznaczony do wystawienia na scenie, złożony z dialogów i didaskaliów, należy do
- Adramatu
- Bepiki
- Cliryki
- Dpublicystyki
Pokaż rozwiązanie
Odpowiedź A.
Dialogi i didaskalia to cechy dramatu.