Przejdź do treści

Prosta na płaszczyźnie

Matematyka · poziom podstawowy · Matura · aktualizacja 2026-10-27 · czeka na sprawdzenie przez redakcję

Najważniejsze w 30 sekund

  • 1Równanie kierunkowe: y=ax+by=ax+b. Równanie ogólne: Ax+By+C=0Ax+By+C=0.
  • 2Proste y=a1x+b1y=a_{1}x+b_{1} i y=a2x+b2y=a_{2}x+b_{2} są równoległe, gdy a1=a2a_{1}=a_{2}, a prostopadłe, gdy a1a2=−1a_{1}a_{2}=-1.
  • 3Punkt leży na prostej, gdy jego współrzędne spełniają równanie.
  • 4Punkt przecięcia dwóch prostych to rozwiązanie układu ich równań.

Prostą na płaszczyźnie wyznacza jej nachylenie i jeden punkt. Najwygodniej korzystać z postaci y−y0=a(x−x0)y-y_{0}=a(x-x_{0}).

Przykład. Prosta przez P=(2,1)P=(2,1) prostopadła do y=12x+4y=\frac{1}{2}x+4 ma a=−2a=-2: y−1=−2(x−2)y-1=-2(x-2), czyli y=−2x+5y=-2x+5.

Postać ogólna. Z 3x−y+2=03x-y+2=0 wyznaczamy yy: y=3x+2y=3x+2. Współczynnik kierunkowy to 33.

Przecięcie. Proste y=x+1y=x+1 i y=−x+5y=-x+5 przecinają się tam, gdzie x+1=−x+5x+1=-x+5: x=2x=2, y=3y=3.

Ściąga

Kierunkowe
y=ax+by=ax+b
Przez punkt z danym a
y−y0=a(x−x0)y-y_{0}=a(x-x_{0})
Równoległe
a1=a2a_{1}=a_{2}
Prostopadłe
a1⋅a2=−1a_{1}\cdot a_{2}=-1

Typowe błędy

  • Odczytanie aa z postaci ogólnej bez przekształcenia: dla 2x+y−3=02x+y-3=0 jest a=−2a=-2, nie 22.
  • Prostopadła jako a2=−a1a_{2}=-a_{1} zamiast a2=−1a1a_{2}=-\frac{1}{a_{1}}.
  • Zamiana współrzędnych punktu przy podstawianiu.

Przykładowe zadanie

Współczynnik kierunkowy prostej 2x+y−3=02x+y-3=0 jest równy

  1. A−2-2
  2. B22
  3. C33
  4. D−3-3
Pokaż rozwiązanie

Odpowiedź A.

  1. Przekształcamy do postaci kierunkowej y=ax+by=ax+b: y=−2x+3y=-2x+3.
  2. Współczynnik kierunkowy to liczba przy xx: a=−2a=-2.