Przejdź do treści

Średnia, mediana, dominanta

Matematyka · poziom podstawowy · Matura · aktualizacja 2026-10-27 · czeka na sprawdzenie przez redakcję

Najważniejsze w 30 sekund

  • 1Średnia arytmetyczna: suma danych podzielona przez ich liczbę.
  • 2Mediana: środkowa wartość po uporządkowaniu danych (przy parzystej liczbie danych: średnia dwóch środkowych).
  • 3Dominanta (moda): wartość występująca najczęściej.
  • 4Średnia ważona: każdą wartość mnożymy przez jej wagę, sumę dzielimy przez sumę wag.

Te trzy miary opisują „typową” wartość w zestawie danych, każda trochę inaczej.

Przykład. Oceny: 2,5,3,5,4,52, 5, 3, 5, 4, 5. Porządkujemy: 2,3,4,5,5,52, 3, 4, 5, 5, 5.

  • Średnia: 246=4\frac{24}{6}=4.
  • Mediana: dwie środkowe to 44 i 55, więc 4,54{,}5.
  • Dominanta: 55 (występuje trzy razy).

Średnia z tabeli. Gdy 33 osoby mają 44 punkty, a 22 osoby 99 punktów, średnia to 3⋅4+2⋅95=6\frac{3\cdot 4+2\cdot 9}{5}=6.

Mediana jest mniej wrażliwa na skrajne wartości niż średnia: dla danych 1,2,3,1001, 2, 3, 100 średnia to 26,526{,}5, a mediana 2,52{,}5.

Ściąga

Średnia
xˉ=x1+x2+…+xnn\bar{x}=\frac{x_{1}+x_{2}+\ldots+x_{n}}{n}
Średnia ważona
w1x1+…+wnxnw1+…+wn\frac{w_{1}x_{1}+\ldots+w_{n}x_{n}}{w_{1}+\ldots+w_{n}}
Mediana (n nieparzyste)
xn+12x_{\frac{n+1}{2}}
Mediana (n parzyste)
xn2+xn2+12\frac{x_{\frac{n}{2}}+x_{\frac{n}{2}+1}}{2}

Typowe błędy

  • Szukanie mediany bez uporządkowania danych.
  • Przy parzystej liczbie danych podanie jednej z dwóch środkowych zamiast ich średniej.
  • Średnia z tabeli liczności bez uwzględnienia, ile razy występuje każda wartość.

Przykładowe zadanie

Średnia arytmetyczna liczb x,2x,3xx, 2x, 3x jest równa 88. Wtedy xx jest równe

  1. A44
  2. B88
  3. C22
  4. D83\frac{8}{3}
Pokaż rozwiązanie

Odpowiedź A.

  1. Średnia: x+2x+3x3=6x3=2x\frac{x+2x+3x}{3}=\frac{6x}{3}=2x.
  2. 2x=82x=8, więc x=4x=4 (liczby 4,8,124,8,12 mają średnią 88).