Słowotwórstwo
Język polski · Egzamin ósmoklasisty · aktualizacja 2026-10-27 · czeka na sprawdzenie przez redakcję
Najważniejsze w 30 sekund
- 1Wyraz pochodny powstaje od wyrazu podstawowego: „domek” od „dom”.
- 2Rdzeń to wspólna część wyrazów pokrewnych: „ucz-” w „uczeń”, „uczyć”, „nauka”.
- 3Formant to cząstka tworząca nowy wyraz: przedrostek, przyrostek albo formant zerowy („wybrać” → „wybór”).
- 4Rodzina wyrazów to wszystkie wyrazy o tym samym rdzeniu.
Słowotwórstwo wyjaśnia, jak powstają nowe wyrazy.
Przykład. „Nauczyciel” pochodzi od „nauczyć”, a to od „uczyć”. Wspólny rdzeń to „ucz-” (z oboczną postacią „uk-” w „nauka”).
Wyrazy złożone powstają z połączenia dwóch wyrazów: „długopis” (długo + pisać), „Białystok” (biały + stok).
Na egzaminie często trzeba wskazać wyraz podstawowy albo dopisać wyraz z tej samej rodziny.
Ściąga
- Przedrostek
- „prze-pisać”, „za-pisać”
- Przyrostek
- „dom-ek”, „piek-arz”
- Zdrobnienie
- „kot” → „kotek”
- Zgrubienie
- „nos” → „nochal”
Typowe błędy
- Uznanie wyrazów podobnych brzmieniowo za pokrewne („kot” i „kotlet”).
- Mylenie wyrazu podstawowego z pochodnym.
- Mylenie formy wyrazu („domu”) z nowym wyrazem („domek”).
Przykładowe zadanie
Wyrazem podstawowym dla wyrazu „domek” jest
- Adom
- Bdomowy
- Cdomownik
- Ddomy
Pokaż rozwiązanie
Odpowiedź A.
„Domek” to zdrobnienie od „dom”.