Przejdź do treści

Barok

Język polski · poziom podstawowy · Matura · aktualizacja 2026-10-27 · czeka na sprawdzenie przez redakcję

Najważniejsze w 30 sekund

  • 1Epoka kontrastów, niepokoju i zaskakujących konceptów.
  • 2Motywy vanitas (marność świata) i przemijania.
  • 3Mikołaj Sęp Szarzyński: poezja metafizyczna, człowiek rozdarty między ciałem a duchem.
  • 4Jan Andrzej Morsztyn: poezja dworska, wyszukane metafory miłosne.

Barok to epoka, w której człowiek czuje się niepewny i zagubiony, a sztuka chce zaskakiwać.

Sęp Szarzyński pokazuje człowieka w walce z „szatanem, światem i ciałem”, szukającego oparcia w Bogu.

Morsztyn zachwyca konceptami: miłość porównuje do ognia, który płonie nawet w wodzie łez.

Sarmatyzm — kultura polskiej szlachty — widać w „Pamiętnikach” Jana Chryzostoma Paska.

Ściąga

Vanitas
marność, przemijanie
Koncept
zaskakujące połączenie myśli i obrazów
Sarmatyzm
kultura szlachecka, „Pamiętniki” Paska
Antyteza
zestawienie przeciwieństw

Typowe błędy

  • Uznanie baroku za epokę harmonii (to cecha renesansu).
  • Mylenie konceptu z prostym porównaniem.
  • Pomijanie religijnego niepokoju w poezji Sępa Szarzyńskiego.

Przykładowe zadanie

Motyw marności i przemijania świata to

  1. Avanitas
  2. Bcarpe diem
  3. Carkadia
  4. Dkatharsis
Pokaż rozwiązanie

Odpowiedź A.

  1. Vanitas (łac. „marność”) to motyw przemijania i znikomości ziemskich dóbr, typowy dla baroku.
  2. carpe diem to zachęta do korzystania z chwili, a katharsis to oczyszczenie w tragedii.