Oświecenie
Język polski · poziom podstawowy · Matura · aktualizacja 2026-10-27 · czeka na sprawdzenie przez redakcję
Najważniejsze w 30 sekund
- 1Epoka rozumu: wiedza i nauka mają naprawiać świat.
- 2Literatura ma uczyć i bawić; ważne gatunki: bajka, satyra, poemat heroikomiczny.
- 3Ignacy Krasicki: bajki (z morałem), satyry, „Monachomachia”.
- 4Krytyka wad społecznych: pijaństwa, próżności, ciemnoty.
Oświecenie wierzy, że człowieka można wychować, a społeczeństwo naprawić.
Bajki Krasickiego są krótkie i często gorzkie: pokazują, że świat rządzi się siłą i sprytem. Morał bywa ukryty w puencie.
Satyra „Do króla” ironicznie „oskarża” Stanisława Augusta, a tak naprawdę krytykuje szlachtę.
Poemat heroikomiczny „Monachomachia” opisuje kłótnię zakonników wysokim stylem eposu — efekt jest komiczny.
Ściąga
- Racjonalizm
- rozum jako źródło wiedzy
- Bajka
- krótki utwór z morałem
- Satyra
- ośmiesza wady ludzi i społeczeństwa
- Poemat heroikomiczny
- błahy temat w podniosłym stylu
Typowe błędy
- Mylenie bajki z baśnią (bajka ma morał i zwykle zwierzęcych bohaterów).
- Uznanie satyry za utwór pochwalny.
- Przypisanie Krasickiemu romantycznego irracjonalizmu.
Przykładowe zadanie
Autorem „Bajek i przypowieści” jest
- AIgnacy Krasicki
- BJan Kochanowski
- CAleksander Fredro
- DAdam Mickiewicz
Pokaż rozwiązanie
Odpowiedź A.
- „Bajki i przypowieści” napisał Ignacy Krasicki, czołowy pisarz polskiego oświecenia.
- Fredro pisał komedie, Kochanowski żył w renesansie, Mickiewicz w romantyzmie.